U kent dit spreekwoord toch wel? Toch past bijna niemand deze wijze woorden toe. Veel mensen hebben ervaren wat de gevolgen zijn als men teveel, te snel en ondoordacht iets zegt. Er is veel onrecht en verdriet door roddelen en kletsen. Er ontstaan misverstanden, verdeeldheid en zelfs haat hierdoor. Vrome geesten voeren dan al snel als excuus aan: “Wij liegen niet bewust. Die fase zijn we al ontgroeid. De Heer is immers waarheid, dus spreken ook wij de waarheid. O, een leugentje om bestwil kan nog wel. We zijn toch allemaal mensen? Bovendien, perfectionisme leidt tot kramp, dat willen we toch niet. En dan staat er ook nog in de Bijbel: ‘Arglistig is het hart, boven alles, ja, ongeneeslijk is het, wie zal het kennen?’ (Jeremia 17:9). Dus ja, een mens kan nooit volmaakt zijn…”
Wat is waarheid en onwaarheid?
Waarheid is: het ware, het betrouwbare, de overeenstemming van woorden met feiten. Hoe dat werkt, zien we aan Jezus. Zijn woorden komen overeen met de feiten. Als Hij ons vrede belooft, ontvangen we die. Hij vervult zijn beloften van blijdschap, gerechtigheid en kracht.
Onwaarheid spreken is gelijk aan liegen. Liegen is iets onjuist zeggen om de ander te misleiden. Lasteren is leugenachtig, iets kwaads van iemand zeggen. De ergste vorm van liegen is: een halve waarheid spreken. Dit is bijzonder geraffineerd, omdat het moeilijk te bewijzen valt en daarom veroorzaakt het vaak de grootste ellende. Er zijn dus gradaties: Een leugentje om bestwil of grove laster, een onbewuste leugen of bewuste roddel. Maar allen hebben te maken met het afleggen van een vals getuigenis.
De mensenmoordenaar vanaf het begin – De grootste gevallen engel, de Satan
De mens is geschapen naar Gods beeld; toch zijn we (nog) niet volmaakt. Wie is dan de inspirator tot de leugen en waarom liegen we? Satan misleidde de mens door leugens. God had tegen de mens gezegd:
- ‘Van de boom van kennis van goed en kwaad zult u niet eten, want als u daarvan eet, zult u zeker sterven’. Maar Satan zei: ‘U zult helemaal niet sterven, maar u zult als God zijn, u zult goed en kwaad kennen’.
Satan verleidde hiermee de mens en de mens liet zich misleiden. De mens heeft goed en kwaad leren kennen, wat dat betreft had de Satan de waarheid gesproken. Maar sinds die tijd weet de mens ook wat sterven is, wat van God afgesneden zijn is. We weten wat duisternis is, wat haat is, enzovoort. Dit was de misleiding, de leugen. Satan sprak de halve waarheid en de mens kwam bedrogen uit. Jezus noemde de Satan:
- ‘De mensenmoordenaar vanaf het begin, die niet in de waarheid staat, want in hem is geen waarheid. Hij is een leugenaar en de vader van de leugen’ (Joh.8:44).
Men kan liegen door woorden, maar ook door een onechte, misleidende houding. Overdreven vriendelijkheid en hartelijkheid gesimuleerde liefde en waardering, zijn ook bepaalde vormen van liegen. Men brengt de ander in verwarring en misleidt hem. Niets is zo erg als iemand vriendelijk te behandelen en ondertussen hem een mes in de rug te steken. Jezus stond voor zijn woorden. Hij zei wat Hij meende en overdreef nooit. Zijn ja is ja, zijn nee is nee. Geen dubbelzinnigheid.
Bevrijding van de leugen
In plaats van te luisteren naar de Satan, willen we luisteren naar wat Jezus zei:
- ‘Ik ben het Licht van de wereld; wie Mij volgt, zal beslist niet in de duisternis wandelen, maar zal het licht van het leven hebben’ (Joh.8:12).
Als je in het Licht van de wereld leeft, zal het klimaat van de duisternis uit je leven geheel verdwijnen. De leugen moet ontmaskerd worden: ‘…maar als dat alles door het Licht ontmaskerd wordt, komt het aan de dag’ (Ef.5:13). Ontmaskering vraagt om het bewust loslaten van het masker van schijnheiligheid. Wij willen ons laten leiden door de Geest van de waarheid. Als wij Jezus volgen, zullen we de waarheid steeds meer gaan verstaan. En de waarheid zal ons vrijmaken van de leugen en misleiding.
- ‘Nu u dan uw zielen gereinigd hebt in de gehoorzaamheid aan de waarheid, door de Geest, tot oprechte broederliefde, heb elkaar vurig lief uit een rein hart’ (1 Petr.1:22).