Heksen en heksenprocessen

De Heksenwaag – Oudewater

Een land zonder heksenprocessen

Een epidemie van haat en onverdraagzaamheid verspreidde zich na de late middeleeuwen over Europa, sprong over naar de nieuwe Amerikaanse wereld en woedde tot in de ‘verlichte’ achttiende eeuw: de heksenpsychose.

Hoe konden deze heksenprocessen ontstaan; wát waren de krachten erachter en wie streden ertegen en overwonnen haar tenslotte? Kurt Baschwitz heeft in het boek: ‘Heksen en heksenprocessen’ een uitvoerige, wetenschappelijke belichting gegeven van een gruwelijk, grotesk verschijnsel uit de geschiedenis van de westerse cultuur.

Calvijn – moordenaar in het heksenproces van Peney 

Wij nemen uit Baschwitz een gedeelte over de heksenwaag in Oudewater over:

  • Massale angst en gefrustreerdheid richtten zich tegen de weerloze minderheden, die soms in gedrag iets afweken van het gewone maatschappelijke patroon. ‘Heksenhamer’ en ‘Grootheksenvinder’ begeleidden met pseudowetenschappelijke theorieën de heksenfuries, die losbarstten tegen oude vrouwen, kinderen en ‘door den duivel bezeten’ meisjes. Overal rookten de brandstapels. De stroom van geweld leek niet te stuiten. Duizenden onschuldigen werden het slachtoffer. In de Nederlanden durfde de moedige Balthasar Bekker eindelijk te schrijven, dat de mensheid zich liet betoveren door een waan, dat het vuur niet kán zuiveren, omdat er helemaal geen heksen bestaan.

In het boek van Baschwitz lezen we verder hoe de katholieke en protestantse landen, maar niet de Grieks-orthodoxe, zoals Rusland door deze processen geteisterd werden. Midden in het tumult van de hartstochtelijke geschillen over godsdienstige kwesties, zoals die van remonstranten en contraremonstranten, kan van Holland geschreven worden: ‘Bestaat er een land op de wereld, waar men vrijer zou kunnen leven?’

Een heksenwaag in een land zonder heksenprocessen was inderdaad een verschijnsel dat niet paste in het raam van het geheel. Maar men liet de mensen van Oudewater welwillend hun gang gaan. Want bij de weegproeven die ze jaar in jaar uit afnamen, werd nooit een heks ontdekt. Altijd weer bevestigde de uitslag van de waag, dat de op hun gewicht beproefde mensen onschuldig waren. Deze Hollandse heksenwaag werd de redding van bedreigde mannen en vrouwen in wier land van herkomst nog heksenprocessen werden gevoerd en redde – naar vaststaat – veel zogenaamde heksen en heksenmeesters uit eigen land, wier leven en eigendom de overheid niet wist te beveiligen tegen de vervolgers. De toeloop van opgejaagde mensen uit het buitenland, die in Oudewater gewogen zouden worden, was bijzonder groot in de tijd dat er bijzonder veel vluchtelingen in Haarlem aankwamen.

Duitsland – Dertigjarige Oorlog

De meeste vluchtelingen, die naar Oudewater gingen, waren afkomstig uit Duitsland, waar de Dertigjarige Oorlog ten einde liep. Officieel mochten alleen buitenlanders in Oudewater aan de weegproef onderworpen worden, eigen landgenoten werden niet toegelaten tot de waag. Dit was de regel, waar steeds weer de nadruk op werd gelegd. Maar in werkelijkheid hield men zich niet aan deze regel. Dat kon ook niet; men moest uitzonderingen maken, want ook onder de Hollandse bevolking roerde de heksenwaan zich destijds nog steeds.

Het ‘wegen’ van vrouwen

Hollandse vrouwen werden dus ook gewogen als ze erop aandrongen. De bewaard gebleven certificaten bewijzen het. Het was ook niet anders te verwachten. Als men namelijk denkt aan wat Palingh van de betrekkelijk grote stad Haarlem vertelt over lasteraars en heksenvinders, dan verbaast men zich niet dat ook in de landelijke omgeving van Oudewater menige vrouw te lijden had onder verdachtmakingen van bijgelovige buurtgenoten en gehaat, gemeden en bedreigd werd.

Weegcertificaat

Zo was bijvoorbeeld in het dorp Linschoten een boerin, Leentje Willems, als heks in opspraak geraakt. De heren van Oudewater brachten haar onder het oog, dat ze in Holland geen aanklacht wegens hekserij te duchten had en dus geen weeg-certificaat nodig had. Maar de boerin antwoordde dat de heren er niets van begrepen. Ze kon pas dan weer zeker van haar leven zijn, als ze haar buurmannen en buurvrouwen het bewijs van de beroemde waag kon laten zien. En ze dreef haar wil door.

Dat de voorvaders van Oudewater niet graag zagen dat de Hollandse vrouwen en mannen zich lieten wegen, had een gegronde reden. Zij wilden niet het verwijt op zich laden dat ze nieuw voedsel gaven aan de heksenvrees, die men zoveel mogelijk probeerde in te perken en die gestaag aan het afnemen was. Het wat toch al wonderlijk genoeg wat ze deden. In een land, waar de heksenvervolgers met al hun geniepige machinaties de pas was afgesneden, namen zij dag in dag uit de weegproef af, al vielen hun proeven anders uit dan de gebruikelijke in het buitenland. Weegproeven in andere landen vielen meestal in het nadeel van de beklaagden uit.

De water en naaldproef

De proef berustte op de veronderstelling dat heksen, die immers door de lucht konden vliegen, een kleiner lichaamsgewicht moesten hebben dan eerbare lieden. Deze proef was minder in gebruik dan de water- en naaldproef en werd niet overal toegepast. Maar waar dan ook, als het gebeurde, scheen de natuurwet van de zwaartekracht buiten werking gesteld te zijn. De beklaagden wogen op deze weegschalen niets.

De weegschaal vastzetten

De heksenvervolgers maakten het zichzelf bepaald gemakkelijk met hun weegschalenbedrog. Ze namen niet de moeite omslachtige voorbereidingen te treffen om de weegschaal ongewoon licht gewicht te laten aangeven, nee, ze zetten hem vast, zodat er geen beweging in was en de beklaagden in het geheel geen gewicht schenen te hebben. Het geboefte mocht op deze of andere wijze nog zo grof en duidelijk bedrog plegen, geen van de aanwezige rechters en schepenen was het geraden te zeggen wat ze met eigen ogen zagen, of te weigeren hun handtekening onder zo’n vals weegattest te zetten!’

De waanzin regeert vandaag nog veel smeriger en uitgekookter

Wat een inkijkje voor de waanzinnige maatschappij van vandaag. Vrijwel alle overheden en rechtbanken zijn tot op het bot corrupt en maken krankzinnige beslissingen. Alle (westerse) volken zijn inmiddels zó geïndoctrineerd door een satanisch, getechnologiseerde massamedia dat ze niet zelf meer willen, durven, mogen of kunnen nadenken. Het door God ingeschapen geweten wordt daarbij altijd dichtgeschroeid. Dagelijks krijgt men liters vergif te drinken en massa’s schorpioenen te eten (Marcus 16:18). Zelfs George Orwell heeft dit in zijn boek niet zien aankomen. Zo intens slecht, incl. de zich ‘christelijk’ noemenden met hun permanente  zelfvernietigingsdrang en mens afstotelijke vroomheid. Al het goede wordt door het vrijwillig gekoesterde en binnengehaalde kwaad van satan vervangen. De woorden uit Openbaring 6:12-17 zijn voor dit continent (en de rest van het westen) zeer snel realiteit aan het worden:

  • ‘En ik zag toen het Lam het zesde zegel geopend had en zie er kwam een grote aardbeving en de zon werd zwart als een haren zak en de maan werd als bloed; en de sterren van de hemel vielen op de aarde, zoals een vijgenboom zijn onrijpe vijgen afwerpt als hij door een harde wind wordt geschud. En de hemel week terug als een boekrol die wordt opgerold. En alle bergen en alle eilanden werden van hun plaats gerukt. En de koningen van de aarde, de groten, de rijken, de oversten over duizend, de machtigen en alle slaven en vrije mensen verborgen zich in de grotten en tussen de rotsen in de bergen. En zij zeiden tegen de bergen en de rotsen: Val op ons en verberg ons voor het aangezicht van Hem, Die op de troon zit en voor de toorn van het Lam. Want de grote dag van Zijn toorn is aangebroken en wie kan dan staande blijven?’  

‘Wee hen die op de aarde wonen!’